23.09.09 10:08 zaman: 9 yrs

Sinop Alevileri ve Asimilasyon

yazar: Mustafa Cemil K覺l覺癟

"Bu makalemi, yapt覺覺m 癟al覺malar ve yazd覺覺m yaz覺lar nedeniyle kendilerine y繹nelen t羹m bask覺 ve d覺lanmalara bir onur abidesi olarak....

"Bu makalemi, yapt覺覺m 癟al覺malar ve yazd覺覺m yaz覺lar nedeniyle kendilerine y繹nelen t羹m bask覺 ve d覺lanmalara bir onur abidesi olarak direnen ve benimle ayn覺 inanc覺 paylamasalar bile bana olan destek ve sevgilerini eksik etmeyen bata sevgili babam ve annem olmak 羹zere, kardelerime, 繹zellikle de k覺z kardeime, yak覺nlar覺ma ve t羹m Sinoplu hemehrilerimin birbirlerine olan birlik, sevgi ve kardelik duygular覺na ithaf ediyorum."
 
Yerleim yeri olmak itibariyle tarihi, M.. 7. Y羹zy覺la kadar varan Sinop, n羹fusunun yakla覺k y羹zde 97si T羹rkmen olan bir ilimizdir. T羹rkmenlerin d覺覺nda az say覺da Tatar T羹rkleri de mevcuttur. T羹rk orijinli T羹rkmen ve Tatarlar覺n d覺覺nda dier etnik topluluklar olarak erkez, G羹rc羹, Abhaz ve e癟enler de vard覺r.(1) Sinop n羹fusu bug羹n i癟in inan癟sal olarak da yakla覺k y羹zde 98 itibariyle S羹nni inanca mensuptur.

Burada, yeri gelmiken, belirtmekte b羹y羹k yarar g繹rd羹羹m羹z bir konuya a癟覺kl覺k getirelim. teden beri T羹rkiyede Karadenizli olmakla Laz olmak birbirine kar覺t覺r覺lmaktad覺r. Belki bu daha ziyade avam覺n d羹t羹羹 bir yanl覺t覺r ama yine de zaman zaman pek 癟ok tahsilli kiinin de ayn覺 hatay覺 yapt覺klar覺na tan覺k olmaktay覺z. Sinop, bir Karadeniz ilidir ama Sinopta Laz k繹kenli yurttalar覺m覺z neredeyse yok denecek kadar azd覺r. Ne var ki, Karadenizlilik arg羹man覺yla son d繹nemde pek 癟ok Sinop ve bal覺 il癟e ve k繹ylerin etkinliinde Dou Karadeniz ve Laz k羹lt羹r unsurlar覺na, 繹zellikle de m羹zikal unsurlara yer verilmektedir. Oysa Sinop bir T羹rkmen / T羹rk corafyas覺d覺r. Sinop ve bal覺 il癟e ve k繹ylerde konuulan a覺z T羹rkmen az覺d覺r. T羹rkmen k羹lt羹r羹, T羹rkmen m羹zii, T羹rkmen 癟alg覺lar覺, T羹rkmen oyun ve gelenekleri, Sinop derneklerinin duyarl覺l覺k g繹stermeleri gereken yaamsal konular aras覺nda yer almal覺d覺r. Lazlar Dou Karadenizde bile say覺ca T羹rkmenlerden azd覺r. Trabzon ve Rizenin bile 癟ounluu T羹rkmendir. Elbette ki Laz yurttalar覺m覺z覺 seviyoruz ama Sinopun Laz g繹sterilmesi ve belki de fark覺nda olmadan Lazlat覺r覺lmas覺n覺 kesinlikle kabul edemeyiz. T覺pk覺 Laz kardelerimizin kendilerinin T羹rkmenletirilmesini kabul etmeyecekleri gibi

Bir T羹rkmen diyar覺 olan Sinop, ayn覺 zamanda tarihsel bir Alevi corafyas覺d覺r. 羹nk羹 Alevi ve T羹rkmen kimlii Anadolu corafyas覺nda ayr覺lmaz iki kimliktir. 襤stisnalar olmakla birlikte nerde T羹rkmen varsa orda Alevi vard覺r. Nerde Alevi varsa orda T羹rkmen vard覺r. Lakin Anadolu T羹rkmenleri, y羹zy覺llar i癟inde egemen g羹癟ler taraf覺ndan bask覺, katliam, s羹rg羹n vb. yollarla S羹nniletirilmilerdir. zellikle Yavuzla birlikte Anadoluda Alevi T羹rkmen av覺na 癟覺k覺lm覺t覺r. Pek 癟ok Alevi T羹rkmen k繹y羹 can覺n覺 kurtarabilmek i癟in S羹nnilemek zorunda kalm覺t覺r. Bu S羹nnileme 繹yle bir noktaya ulam覺t覺r ki, sonraki nesiller atalar覺n覺n Alevi kimliini aa覺lam覺lar, ret ve inkar etmilerdir. Sonu癟ta d覺lanmamak ve egemen g羹癟lerce kabul g繹rmek i癟in S羹nni kimliine s覺覺nmak, tek 癟覺kar yol olarak g繹r羹lm羹t羹r. Bu konuda yap覺lm覺 y覺覺nla 癟al覺ma mevcuttur. Ancak burada 繹zellikle Mine K覺r覺kkanat覺n 11 Kas覺m 2008 tarihli Vatan Gazetesinde yay覺mlanan k繹e yaz覺s覺na deinmek gereklidir.(2) Kendisi de benim gibi S羹nni k繹kenli olan K覺r覺kkanat覺n belirttii can yak覺c覺 ve y羹rek burkucu bir ger癟ek var ki, o da, S羹nnileen T羹rkmenlerin 繹nemli bir b繹l羹m羹n羹n atalar覺n覺n ge癟miteki kimliini reddettikleri ve S羹nnilemeyip hala Aleviliini koruyan T羹rkmenleri ise aa覺lamaya ve ezmeye devam ettikleridir. Nitekim s繹z konusu yaz覺n覺n bal覺覺 da D繹nekler, D繹nmeyenleri Ezerken色 eklindedir. Evet ben de S羹nni k繹kenliyim. Ama atalar覺m覺n Alevi olduunu bilen bir S羹nni k繹kenliyim. T羹rkmenliim ve Eymir boyuna mensubiyetim baka hi癟bir delil olmasa bile atalar覺m覺n Aleviliini ispat i癟in yeterlidir. Ger癟i Alevilik bir inan癟t覺r. Bu inanc覺 benimseyen kii hangi milletten, hangi etnik kimlikten olursa olsun elbette ki Alevidir.

Bu noktada yine temas etmeye l羹zum g繹rd羹羹m羹z bir vaziyeti tekrar dile getirelim:

Anadolu tarihinin bir t羹rl羹 kabul edilmek istenmeyen ama art覺k gizlenmesi de hi癟bir ekilde m羹mk羹n olmayan b羹y羹k bir ger癟ei var. O ger癟ek, Anadolu T羹rkmenlerinin b羹y羹k 癟ounluunun hatta neredeyse t羹m羹n羹n ge癟mite Alevi olduu ger癟eidir. Bu tarihen sabit bir hakikattir. Bu hakikatten rahats覺zl覺k duyman覺n gerei yoktur. Buna kar覺n yine de rahats覺zl覺k duyanlar mevcuttur.

Bu s羹re癟, halen durmu deildir. S羹nnileme g羹n羹m羹zde de devam etmektedir. T羹rkmenlerin Alevi kimliinden kopar覺lmas覺, asl覺nda T羹rkl羹kten kopar覺lmas覺d覺r. Herkes bilir ki, Alevilerdeki T羹rk gelenekleri, S羹nnilerden daha g羹癟l羹d羹r. S羹nni T羹rkler belli 繹l癟羹de Araplam覺lard覺r. Ancak S羹nni kimliine ve nispeten Araplamaya ramen hala 繹z be 繹z T羹rk kimliini yaatan on milyonlarca S羹nni insan覺m覺z da vard覺r.

Sinop T羹rkmen / T羹rk k繹yleri, T羹rk geleneklerinin 癟ok canl覺 bi癟imde yaand覺覺 yerlerdendir. Bunun g繹stergelerinden biri de k繹y adlar覺d覺r. K繹y adlar覺n覺n neredeyse t羹m羹 繹z T羹rk癟edir. Fakat bu sonradan T羹rk癟eletirme yoluyla salanm覺 deildir. O adlar, kadim adlard覺r. Sinopta Rumca k繹y isimleri neredeyse hi癟 yoktur. Bu da Sinopun ne denli bir T羹rkmen yurdu olduunu g繹steren en 繹nemli iaretlerden biridir.

K繹y isimleri aras覺nda 24 Ouz boyu adlar覺 da vard覺r. Dodurga, Bayat, Eymir vb Ne hazin ki, g羹zelim T羹rkmen ad覺 olan Eymir k繹y羹n羹n ismi Yenik繹y olarak deitirildi. Eymir Boyal覺ca adl覺 k繹y羹m羹z ise art覺k sadece Boyal覺ca olarak an覺l覺yor. (3)

Sevgili Eymirimiz, Sinopun ge癟miteki T羹rk ve Alevi kimliinin g羹癟l羹 iaretlerinden biridir. Eymir boyu ( aireti ) Ouzlar覺n / T羹rkmenlerin en 繹nemli airetleri aras覺nda yer almaktad覺r. Eymirimiz 繹nceden Gerze il癟emize bal覺 iken yap覺lan bir halkoylamas覺yla Sinop merkez il癟eye baland覺 ve ad覺 da Yenik繹y olarak deitirildi. Dileimiz tarihi bir T羹rkmen ad覺 olan Eymir ad覺n覺n geri verilmesidir. Bu ad, Sinopumuzun T羹rkmen kimliinin tapular覺ndan biri olmak gibi bir 繹neme sahiptir. Yine art覺k sadece Boyal覺ca olarak an覺lan fakat as覺l ad覺 Eymirboyal覺ca olan k繹y羹m羹z羹n de ger癟ek ismi yeniden verilmelidir. Bu isimlerin unutulmas覺, Sinopun T羹rkmen kimliinin de zamanla unutulmas覺 sonucunu dourabilir. T羹rkmenlie ait her t羹rl羹 iareti g繹z羹m羹z gibi korumal覺y覺z. Zira bu, bizim hem ge癟miimiz hem de geleceimizin k羹lt羹rel g羹vencesidir.

Eymir k繹y羹n羹n evvelce daha b羹y羹k olduu bilinmektedir. Bug羹n Kahramaneli ad覺n覺 ta覺yan k繹y羹n de 繹nceden Eymir k繹y羹ne bal覺 bir mahalle iken sonradan ayr覺 bir k繹y haline getirildii belirtilmektedir. Yada y繹redeki deyile s繹ylersek ayr覺 bir divan haline geldii

T羹rkiyemizin deiik y繹relerinde Eymir yada Eym羹r ad覺nda yakla覺k otuzdan fazla yerleim yeri vard覺r. Bu yerlerin b羹y羹k b繹l羹m羹 de inan癟sal olarak Alevi kimliklidir. Bir k覺sm覺 da S羹nnilemi yada S羹nniletirilmitir. Sinoptaki Eymir ve Eymirboyal覺ca k繹ylerinin de benzer bir s羹re癟 yaad覺覺 muhakkakt覺r. Zira, Eymir boyu Orta Asyadan Anadoluya doru yaanan T羹rkmen g繹癟羹 s覺ras覺nda Alevi olarak gelmiti. Bu noktada sadece bir 繹rnek olmas覺 a癟覺s覺ndan dile getirmi olal覺m ki, g羹n羹m羹zde Alevi n羹fusun youn olarak yaad覺覺 Malatya ve Sivas illerimizde Eymir ad覺nda 2 k繹y羹n bulunduunu ve bunlar覺n halen Alevi kimliini s羹rd羹rd羹kleri bilinmektedir.

Anadolu Sel癟uklular覺na kar覺 balat覺lan b羹y羹k T羹rkmen / T羹rk ayaklanmas覺 olan Babai 襤syan覺n覺n kat覺l覺mc覺lar覺 ve 繹nderleri aras覺nda Eymir boyuna mensup 繹nemli 繹l癟羹de T羹rkmen de yer alm覺t覺r. Babai 襤syan覺, ayn覺 zamanda bir Alevi isyan覺yd覺. Zira o d繹nemde Alevi demek T羹rkmen demekti, T羹rkmen demekse Alevi demekti. Pek 癟ok isyanda olduu gibi bu isyanda da elbette sadece Aleviler yoktu ama ana g繹vde Alevilerden olumaktayd覺. Her ne kadar o d繹nemde kendilerine Alevi denmese de Malumunuz evvelce S羹nni devlet otoritesi taraf覺ndan, Alevilere genelde I覺k Taifesi, Rafizi, K覺z覺lba , Dinsiz T羹rkmenler , Asi T羹rkmenler gibi adlar veriliyordu. Alevi ad覺n覺n verilmesi ise, 癟ok daha sonralar覺 olmutur.

Kendisi bir Tatar Bakurt T羹rk羹 olan tarih癟i Zeki Velidi Togan覺n 羹nl羹 eseri Umumi T羹rk Tarihine Giri adl覺 kitab覺nda T羹rkmenlerin 24 boyundan 17sinin Alevi olduu belirtilmektedir. (4) Bu 17 boy aras覺nda Eymir boyu da yer almaktayd覺. Ne var ki Anadoluda bin y覺l i癟inde Alevi T羹rkmenlerin b羹y羹k b繹l羹m羹 癟eitli yollarla S羹nni T羹rkmen haline geldiler yada getirildiler.

24 Ouz boyu 繹ncelikle 癟oklar ve Bozoklar diye ikiye ayr覺l覺r. Bozoklar kendi aralar覺nda G羹nhan, Ayhan ve Y覺ld覺zhan olmak 羹zere 羹癟e ayr覺l覺r. 癟oklar da, G繹khan, Dahan ve Denizhan olmak 羹zere 羹癟 gruptur.. Sinopumuzun Duraan il癟esinde bulunan Bayat adl覺 k繹y羹m羹z G羹nhan oullar覺na mensup bir T羹rkmen topluluunun yerleim yeridir. Yine Sinop Boyabat il癟emize bal覺 Dodurga adl覺 k繹y羹m羹z de Ayhan oullar覺na mensup bir dier T羹rkmen topluluunun yerleim yeridir Dikkat 癟ekici bir bilgi olarak da yine Ayanc覺k il癟emize bal覺 T羹rkmen adl覺 bir k繹y羹m羹z羹n yer ald覺覺n覺 belirtelim. Ayn覺 isimde Gerze il癟esine bal覺 bir k繹y羹m羹z daha mevcut. Yine Gerzeye bal覺 T羹rkmenolu ad覺nda bir k繹y羹m羹z daha var. T羹rk ve T羹rkmen kimliinin apa癟覺k g繹stergelerinden olan bu yerleim yeri adlar覺na eklenmesi gereken bir dier unsur da Sinopun T羹rkeli ad覺nda bir il癟esinin de mevcut olduudur. Bununla birlikte belirtmekte fayda g繹rd羹羹m羹z bir baka husus da ad覺nda, dorudan doruya T羹rk yada T羹rkmen s繹z羹n羹 i癟ermeyen yahut da 24 Ouz boy adlar覺ndan olmayan fakat z T羹rk癟e s繹zlerden oluan k繹ylerimizin de yakla覺k olarak y羹zde 97 gibi bir oranda T羹rkmen kimlikli olduu ger癟eidir.

Burada g羹zel T羹rk癟emizin Sinop yerleim birimlerine nas覺l da g羹zel armaanlar verdiinin bir 繹rneini sunmak isteriz. Boyabat覺m覺z覺n Beng羹belen isimli bir k繹y羹 var. Beng羹 s繹z羹, ta Orhun An覺tlar覺ndan bu yana kullan覺lan 繹z T羹rk癟e bir s繹zc羹kt羹r. Anlam覺 ise, 繹l羹ms羹z ve ebedi demektir. Nitekim G繹k T羹rk An覺tlar覺n覺n bir dier isimi de Beng羹talard覺r. Bu an覺tlar, taa oyularak yaz覺lan T羹rk癟e yaz覺lardan olumaktad覺r. Tam da ad覺na uygun bir bi癟imde bu talar T羹rkl羹羹n 繹l羹ms羹z abidelerdir. 襤te bu Beng羹 s繹z羹 yakla覺k 1300 y覺l sonra Orta Asyadan kalk覺p Anadoluya gelen anl覺 T羹rkmen topluluklar覺n覺n getirdii bir s繹zd羹r. Belen s繹z羹 ise, tepe, da, ge癟it gibi anlamlara gelmektedir ki o da 繹z T羹rk癟e bir s繹zc羹kt羹r. Beng羹belen s繹z羹 de birleik bir s繹zc羹k olarak l羹ms羹z Da, Ge癟it gibi bir anlama gelmektedir. (5)

G繹rmesini bilene bu s繹zc羹kte 繹yle b羹y羹k bir anlam vard覺r ki bunu sezmek ger癟ekten olaan羹st羹 bir keiftir. Asl覺nda bu s繹zc羹k, dada, ge癟itte 繹l羹ms羹zl羹k olduuna inanman覺n getirdii bir isimlendirmedir. Bilindii 羹zere, eski T羹rkler dalar覺n, talar覺n k覺sacas覺 doada bulunan her eyin ruhunun bulunduuna, yani canl覺 olduuna inanmaktayd覺lar. 襤te bu isimlendirme, G繹k Tanr覺 inanc覺n覺n nas覺l da gizlice devam ettiini g繹stermektedir. Onca bask覺ya ve onca asimilasyona kar覺n halk覺m覺z覺n direnii ite bu ekilde s羹rmektedir. Bir T羹rk 癟ocuu olarak bu ger癟ekleri kefettik癟e inan覺lmaz bir k覺van癟 duyuyorum. Halk覺m覺zla, k羹lt羹r羹m羹zle ve g羹zel T羹rk癟emizle

Sinopumuz ve ona bal覺 il癟elerimizdeki kimi yerleim birimlerinin adlar覺 ise dorudan doruya Alevi terminolojisiyle irtibatl覺d覺r. S繹zgelimi, Boyabat il癟emize bal覺 Pirefendideresi ve Bekta k繹y羹 bunlardand覺r. Pir s繹z羹 Alevi terminolojisinde olaan羹st羹 繹neme sahip bir s繹zd羹r. Pir, Alevilerin m羹ritlerine verdikleri bir unvand覺r. Fars癟ada yal覺 kii (6) anlam覺na gelen bu s繹z, T羹rk癟ede bilge, rehber ve yol g繹sterici gibi anlamlara gelmektedir. Alevilerin, inan癟 繹nderleri olan dedelere verdikleri unvanlar aras覺nda pir unvan覺 da yer almaktad覺r. Hatta Hac覺bektata bulunan dergaha da Pir evi denilmektedir. Nitekim, H羹nkar Hac覺 Bekta Veli de b羹y羹k bir Alevi piridir.

Bir de Gerze il癟emize bal覺 Pirahmet k繹y羹 vard覺r. Yukar覺da da belirtildii 羹zere Pir ve Pir Ahmet s繹z羹 de Alevi tarihi ve Alevi terminolojisinde 癟ok 繹nemli bir yere sahiptir. Pir Ahmet ad覺nda bir Alevi oca覺 mevcuttur. u anki halk覺 S羹nni olsa da, Gerzemize bal覺 bu k繹y羹m羹z羹n tarihi bir Alevi k繹y羹 olduunu da bu ekilde 繹renmekteyiz. Alevi ocaklar覺 konusunda say覺n Dr. Ali Yaman覺n bir 癟al覺mas覺 mevcuttur. Bu 癟al覺ma marifetiyle hem Alevi ocaklar覺 hem de Pir Ahmet Oca覺 hakk覺nda ayr覺nt覺l覺 bilgi edinilebilir. (7)

Bekta s繹z羹ne gelince, bu ad daha ziyade Aleviler taraf覺ndan kullan覺lan bir add覺r. Nitekim Bekta k繹y羹 youn asimilasyona kar覺n halen Alevi kimliini s羹rd羹ren bir k繹y羹m羹zd羹r.

Sinop Merkez il癟eye bal覺 Bektaaa k繹y羹 de bu hususta dikkat 癟ekici bir veri oluturmaktad覺r. G羹n羹m羹zde, bu k繹y羹n halk覺 t羹m羹yle S羹nnidir. Bekta s繹z羹nden hareketle bu k繹yde, Alevi tarihine ilikin izlerin en az覺ndan k繹y羹n isminde mevcudiyetini s羹rd羹rd羹羹n羹 s繹ylemek olas覺d覺r. Bekta obas覺 bir T羹rkmen obas覺d覺r. Bekta s繹z羹 de T羹rkmence / T羹rk癟e bir s繹zd羹r. Bektaaa s繹z羹n羹n Bekta obas覺 T羹rkmenleriyle ilgisi arat覺r覺lmaya deer bir konudur.

Gerzemizin Abdalolu adl覺 k繹y羹 de ta覺d覺覺 isim itibariyle Alevi k羹lt羹r ve terminolojisiyle dorudan ilgilidir. Abdal s繹z羹, Alevi tarihinde ve Alevi terminolojisinde 癟ok 繹nemli bir yere sahiptir. Bunu g繹stermek i癟in sadece Pir Sultan Abdal, Kaygusuz Abdal, Abdal Musa Sultan gibi Alevi 繹nderlerinin isim ve unvanlar覺na bakmak bile yeterlidir. Abdall覺k, T羹rk tasavvufunda ve 繹zellikle de T羹rkmen topluluklar覺 aras覺ndaki bat覺ni hareketlerde 繹nemli bir kurumdur. T羹rkmen topluluklar覺 aras覺ndaki bat覺ni hareketler, daha ziyade Alevi, Bektai, Melami, Kalenderi gibi isimlerle an覺lmakta ve t羹m羹 egemen S羹nni din anlay覺覺n覺n d覺覺nda yer almaktad覺r. Abdal, Allah hari癟 d羹nyadaki her eyden vazge癟en ve en 羹st manevi mertebeye ulaan dervitir. (8) ounlukla g繹癟ebe T羹rkmen topluluklar覺 aras覺nda yayg覺n olan Abdallar, Se癟uklu ve Osmanl覺 yerleik devlet otoritesi ve egemen S羹nni din anlay覺覺 kar覺s覺nda T羹rkmen topluluklar覺n覺n ve 癟evre halk覺n覺n honutsuzluklar覺n覺 ortaya koymak i癟in ger癟ekletirilen pek 癟ok T羹rkmen ayaklanmas覺na 繹nderlik etmilerdir. Abdallar, 襤slam dini ile T羹rklerin 襤slam 繹ncesi amanizmini ah覺slar覺nda birletirmilerdi. Eskiden K繹k Tengri ile manevi balant覺 kurabilen "kam karakteri" 襤slamlamayla birlikte yerini abdala b覺rakm覺t覺r.

Anadoluda g羹n羹m羹zde de Abdal diye an覺lan m羹stakil bir T羹rkmen topluluu da bulunmaktad覺r.(9) Pek 癟ok y繹rede Romanlarla / ingenelerle kar覺t覺r覺lan Abdallar, asl覺nda bir T羹rkmen topluluudur. Bu topluluun da b羹y羹k 癟ounluu Alevidir. Ancak g羹n羹m羹zde h覺zla S羹nnilemektedir. Her y覺l Hac覺bektata d羹zenlenen H羹nkar Hac覺 Bekta Veliyi anma t繹renlerine T羹rkiyenin pek 癟ok y繹resinden Abdallar da youn olarak kat覺lmaktad覺r.

Abdallarla ilgili olarak t羹m g繹r羹lere, arat覺rmac覺 yazar Hamza Aks羹t羹n Aleviler adl覺 癟al覺mas覺ndan ula覺labilir. Bu 癟al覺mada Abdallar覺n, Fars, Hint, ingene yada ba覺ms覺z bir topluluk olabileceklerine y繹nelik iddialar yer alsa da bu topluluk asl覺nda bir T羹rkmen topluluudur.

Gerzemizdeki Abdalolu adl覺 k繹y羹m羹z羹 ite bu 癟er癟evede yap覺lacak bir arat覺rmaya konu etmenin son derece yararl覺 olaca覺 kan覺s覺nday覺z.

Yine Gerzemize bal覺 e癟e K繹y羹 de Sinop 繹zelinde Alevi T羹rkmen tarihi a癟覺s覺ndan 癟ok 繹nemlidir. Bu k繹y羹m羹zde bir Alevi velisinin t羹rbesi bulunmaktad覺r. Sinoptaki Alevi kimliinin belki de en g羹癟l羹 izlerinden biri bu k繹y羹m羹zde bulunan e癟e Sultan t羹rbesidir. e癟e Sultan, inan覺a g繹re ehlibeyt soyundan gelen bir Alevi 繹nderidir. Bilindii gibi Alevi s繹z羹n羹n bir anlam覺 da Hazreti 襤mam Alinin soyundan gelen demektir. 襤te e癟e Sultan da Alevilerin kutsal 12 imamlar覺ndan olan Hazreti Musa Kaz覺m覺n soyundan gelmektedir. 12 襤mamlar, Hazreti Ali ile balay覺p Hazreti Muhammed Mehdi ile sona eren 襤slam ulular覺d覺r. 12 襤mamlar ve onlar覺n soyundan gelenler, Emevi Abbasi din anlay覺覺na kar覺 y羹ce peygamberimiz Hazreti Muhammedin ehlibeytinin yolunu takip eden Alevi 襤slam inanc覺n覺n mukaddes ve muazzez 繹nderleridir. e癟e Sultan Hazretleri de bu nesilden gelmektedir. e癟e Sultan覺n as覺l ad覺n覺n Seyyid Muhammed olduu belirtilmektedir. Seyyid Muhammed, 襤mam Musa Kaz覺m覺n olu Seyyid Abdullah ( Seyyid Abdullah Ekber )覺n oludur. Seyyid Muhammed e癟e Sultan Hazretleri, Horasandan Anadoluya doru ger癟ekleen b羹y羹k T羹rkmen g繹癟羹 ile gelmitir. Bilindii 羹zere Horasanda Hazreti Muhammed soyundan gelen pek 癟ok Alevi 繹nderi bulunmaktayd覺. Bunlar Emevi - Abbasi bask覺s覺 nedeniyle g繹癟 eden 襤slam ulular覺d覺r. Onlara T羹rkler kucak a癟m覺t覺r. Bu ulular, T羹rklerle kar覺arak zamanla T羹rklemilerdir. Dolay覺s覺yla Hazreti Muhammedin soyu ile T羹rkmenler birlemiler, evlilikler yoluyla da akraba olmulard覺r. Alevi dedeleri nesli de, bu ekilde meydana gelmitir. Alevi dedeleri, bir yandan ehlibeyte dier yandan da Horasan T羹rkmenlerine dayanmaktad覺r. 襤te e癟e Sultan Hazretleri de b繹yle bir Alevi dedesidir.

Sinop 襤li K羹lt羹r ve Turizm M羹d羹rl羹羹 belgelerinde bu t羹rbenin epni T羹rkmenleri Beyi, Tayboan覺n kardei Mehmet ( Muhammed ) e癟e Beye ait olduu belirtilmektedir. (10)

e癟e Sultan T羹rbesinde 8 mezar daha bulunmaktad覺r. Bunlar覺n da e癟e Sultan覺n 癟ocuklar覺 yada akrabalar覺 olduu san覺lmaktad覺r. T羹rbenin yan覺nda cami de bulunmaktad覺r. Caminin yap覺l覺覺 ile ilgili bir bilgi mevcut olmamakla birlikte sonradan ina edildiini tahmin etmek zor deildir.

e癟e Sultan Hazretleri ile ilgili de dier t羹m erenlerle ilgili olarak anlat覺lanlar gibi 癟eitli menk覺beler mevcuttur. Bunlardan biri de e癟 羹zerinde batmadan y羹r羹mesi kerametini i癟eren menk覺bedir. Bir dieri de e癟e Sultan覺n bir b羹y羹k aac覺 denizde y羹zd羹rmesi menk覺besidir. Buna g繹re e癟e Sultan Hazretleri, sar覺覺n覺 aac覺n 羹zerine koyarak onu denizde y羹zd羹rm羹t羹r. Y繹rede bu menk覺beler dilden dile anlat覺lmaktad覺r. (11)

e癟e Sultan Hazretlerinin t羹rbesi halk覺n youn ilgisine mahzar olmaktad覺r. T羹rbenin 繹n羹nde bir dilek ta覺 bulunmaktad覺r. Halk buray覺, dilekte bulunmak i癟in gelip ziyaret etmektedir. zellikle 癟ocuu olmayanlar t羹rbeye gelip adakta ve dilekte bulunmaktad覺r. Yine Gerze Haber Gazetesinde Yusuf K覺rtorunun haberinden 繹rendiimize g繹re t羹rbe yak覺nlar覺nda her y覺l H覺d覺rellez t繹renleri ve kekek g羹nleri yap覺lmaktad覺r.

Sinopumuzda bulunan bir dier t羹rbe de Seyit Bilal Hazretlerinin t羹rbesidir. Seyit Bilal Hazretleri de peygamber soyundan gelen bir 襤slam ulusudur. Sevgili peygamberimizin m羹barek torunu Hazreti H羹seyin efendimizin torunu olan Seyit Bilal Hazretleri de 12 imam neslinden bir Alevi 繹nderi olarak Sinopumuzun manevi bek癟ilerinden biridir. Seyit Bilal T羹rbesi Sinop merkezde ada tabir edilen mevkide bulunmaktad覺r. T羹rbe, 癟eitli adak ve dilekler i癟in halk taraf覺ndan s覺k癟a ziyaret edilen yerlerden biridir. T羹rbenin yan覺na 1867 tarihinde Cezayirli Ali Paa taraf覺ndan bir cami yapt覺r覺lm覺t覺r. 2. Mahmut d繹neminde Bektai dergahlar覺na y繹nelik balat覺lan asimilasyon hareketinin bir par癟as覺 olarak, bata Hac覺 Bekta Dergah覺 olmak 羹zere pek Alevi Bektai mekan覺na cami yapt覺rma faaliyetinin burada da etkili olduunu sanmaktay覺z. Zira, y羹zy覺llard覺r camisiz bir mekan olan Seyit Bilal T羹rbesi ancak 19. y羹zy覺lda camiye kavuturulmutur. (!)

Anadolunun pek 癟ok y繹resinde olduu gibi Sinopumuzda da 2. Mahmut d繹neminden sonra youn bir asimilasyon faaliyetinin yaand覺覺 anla覺lmaktad覺r. O zaman dein cami olmayan pek 癟ok mekana cami yap覺lm覺t覺r. En az 700 Alevi Bektai dergah覺na zorla cami ina edilmi ve bu mekanlara S羹nni eyhler atanm覺t覺r. B繹ylece halk gerek zorla gerekse 繹zendirme yoluyla S羹nnilie 癟ekilmitir. Y羹zlerce Bektai ve Alevi 繹nderi bu s羹re癟te idam edilmi yada s羹rg羹ne g繹nderilmitir.

Sinopumuzdaki pek 癟ok yerleim birimine cami yapt覺r覺lmas覺 s羹reci de bu d繹neme rastlamaktad覺r. S繹zgelimi koyu bir S羹nni k繹y羹 olan, benim k繹y羹m
Kahramaneline de cami 1905 tarihinde yap覺lm覺t覺r. B繹lgedeki pek 癟ok k繹ye cami yapt覺rma faaliyeti de bu d繹neme rastlamaktad覺r. 1800l羹 y覺llar覺n ikinci yar覺s覺 ve 1900l羹 y覺llar覺n balar覺 Alevi T羹rkmenlerin k羹lt羹rel ve inan癟sal olarak silindir gibi ezildii bir d繹nemdir. Bu d繹nem Yavuz d繹neminden bile daha etkili sonu癟lar douran bir d繹nem olmutur.

Kahramaneli, Eymir ve Boyal覺ca k繹ylerine yak覺n bir yere yap覺lan Dere Cumas覺 Camii de o d繹nemde balayan Cuma camileri projesinin bir par癟as覺d覺r. Her ne kadar Dere Cumas覺 Camiinin tarihinin 癟ok daha eskilere dayand覺覺 y繹n羹nde g繹r羹ler olsa da bunlar覺n bir nevi s繹ylence i癟erikli anlat覺lar olduunu san覺yoruz. Ayr覺ca iddia edildii gibi bu caminin tarihi 癟ok daha eskilere dayanm覺 olsa da bu durum, b繹lgenin Alevi ge癟miiyle hi癟bir 癟eliki oluturmamaktad覺r. Zira bilinmektedir ki, bu camide d羹zenli ibadetin yani Cuma namazlar覺n覺 k覺lman覺n balad覺覺 d繹nem 癟ok yak覺n bir d繹nemdir. 150 y覺l gibi bir ge癟mie sahip olan Cuma camiindeki Cuma namaz覺 k覺lma olay覺n覺n, camisiz T羹rkmen k繹ylerindeki halk覺n Cuma namaz覺 i癟in b羹y羹k 繹l癟羹de devlet bask覺s覺yla Cuma camilerine toplanmas覺 ve bu yolla S羹nniletirilmesi s羹recinin bir unsuru olduunu tahmin ediyoruz.

S羹nniletirme faaliyetinin son 30 y覺lda Vahhabiletirmeye d繹n羹mekte olduu da g繹r羹lmektedir. Pek dinci cemaat ve tarikat Anadolunun pek 癟ok y繹resinde olduu gibi Sinopta da etkili olmaktad覺r. Ama bu noktada Diyanet 襤leri Bakanl覺覺n覺n imamlar覺n覺n da b羹y羹k bir misyonerlik 癟al覺mas覺 yapt覺klar覺n覺 belirtmeliyiz. Bu 癟al覺malar sonucu Sinop k繹ylerindeki geleneksel T羹rkmen yaant覺s覺 git gide yerini Vahhabi Arap din anlay覺覺na terk etmektedir. 襤mamlar覺n etkili 癟al覺malar覺yla art覺k halk覺m覺z t羹rbe ziyaretleri konusunda eskiye oranla daha ilgisiz hale gelmi bulunmaktad覺r. Dilek aa癟lar覺na bez balama ve kurun d繹kt羹rme gibi T羹rkmen inan覺 ve gelenekleri b羹y羹k 繹l癟羹de terkedilmi durumdad覺r.

Bu noktada 繹zellikle belirtelim ki, Diyanet 襤leri Bakanl覺覺 ve m羹ft羹l羹kler b羹nyesinde 癟al覺an 癟ok deerli din g繹revlilerimiz de vard覺r. Vahhabi anlay覺覺 reddeden ve T羹rk M羹sl羹manl覺覺n覺 savunan demokrat ve ayd覺n imamlar覺m覺z覺 elbette ki tenzih ediyoruz.

Yeniden konumuza d繹necek olursak, Kahramaneli k繹y羹 mezarl覺覺nda bulunan bir aa癟 癟ocukluumda dilek aac覺 olarak g繹r羹lmekte ve dallar覺na y羹zlerce, binlerce bez balanmaktayd覺. Fakat art覺k bu muhteem geleneimiz terk edildi. K繹y羹me gitme imkan覺 bulabildiim zamanlarda o aaca gidip dilek i癟in bez bal覺yorum ama benden baka bu ii yapan kalmad覺. G羹nah ve irk denilerek halk覺m覺z kadim T羹rkmen geleneklerinden kopar覺lmaktad覺r. Bir T羹rkmen 癟ocuu olarak bu yanl覺 tutuma kar覺 isyan etme hakk覺m覺 kullan覺yorum. Bu yaz覺 bir y繹n羹yle de bu isyan覺n bir yans覺mas覺d覺r. u anda 襤stanbulda yaayan bir akrabam gizli gizli de olsa kurun d繹kme geleneimizi yaat覺yor. Kendisi dualarla, besmelelerle ve 繹zellikle de ayetel k羹rsi okuyarak kurun d繹kmeye devam ediyor. Kendisiyle, bu gelenei yaatt覺覺 i癟in k覺van癟 duyuyorum. Allah ondan raz覺 olsun.

K繹y羹m羹zde Haylalu / Haylal覺 ad覺 verilen bir yerde, t羹rbe denilen ama bir yap覺 olarak t羹rbe bulunmayan bir mevki var. Oradan her ge癟iimizde i癟imiz 羹rpererek ve dualar ederek ge癟erdik ve oraya mutlaka bir ey b覺rak覺rd覺k. Ya para, ya bir yaprak ya bir ta yada bir aa癟 kabuu Bu, kadim bir T羹rk inan覺覺d覺r. 襤slam 繹ncesi d繹nemden kalma evliya k羹lt羹n羹n devam覺d覺r. Orada bir T羹rk ereninin bulunduuna inan覺ld覺覺 i癟in oraya tazimde bulunuyorduk. Her ne kadar o zamanlar bunun fark覺nda olmasak da y覺llar ge癟ip de bilgimizi art覺rd覺k癟a iin asl覺n覺 繹rendik. 襤te b繹ylesi kadim T羹rk inan覺 ve geleneklerini bar覺nd覺ran k繹y羹mle elbette ki k覺van癟 duyuyorum. Ama gel g繹r ki, imdilerde bu inan覺 ve geleneklerimiz maalesef yok oluyor. Diyanet 襤lerinin kimi misyoner imamlar覺 t羹m Anadoluda, T羹rk k羹lt羹r羹n羹, 襤slama ayk覺r覺 olduu yalan覺yla katletmeye 癟al覺覺yor. Oysa bilmeleri gerekir ki, bu unsurlar bizim T羹rk M羹sl羹manl覺覺m覺z覺n 繹zellikleridir. T羹rkl羹羹m羹z羹 yok edip yerine Arap M羹sl羹manl覺覺n覺 yerletirmek isteyenlere izin verilmemelidir. Bu yanl覺tan derhal d繹n羹lmeli ve milli kimliimize sahip 癟覺k覺lmal覺d覺r.

Bu noktada, Sinopumuzun T羹rkmen Alevi kimliinin abidevi g繹stergelerinden olan birka癟 t羹rbeye daha deinmek istiyoruz.

Sinopumuzun merkez il癟esinde Seyit Bilal T羹rbesi yak覺nlar覺nda Yesari Baba T羹rbesi bulunmaktad覺r ki bu t羹rbe de ad覺ndan da anla覺laca覺 羹zere bir Alevi Bektai 繹nderine aittir. Maalesef t羹rbe, harap durumdad覺r.

Boyabat覺m覺zda bulunan ve T羹rkmen Alevi dede ve babalar覺na ait t羹rbeler de, y羹ce Allah覺n bir l羹tfu gibi hem 繹zelde Boyabat覺m覺zdaki, hem de genelde Sinopumuzdaki Alevi T羹rkmen kimliinin manevi bek癟ileri olarak onurla varl覺klar覺n覺 s羹rd羹rmektedir.

Bunlardan biri Koyun Baba Tekkesidir. Koyun Baba, ad覺ndan da, hi癟bir tart覺maya gerek olmadan net bir bi癟imde anla覺laca覺 羹zere bir Alevi Bektai 繹nderidir. Ayn覺 adla Anadolunun birka癟 yerinde daha t羹rbeler vard覺r. Koyun Baba Tekkesi Dayl覺 K繹y羹nde bulunan bir Alevi Bektai mekan覺d覺r. Bu arada Osmanc覺kta da, 癟ok癟a bilinen Koyun Baba T羹rbesi ad覺yla bir t羹rbe mevcuttur.

Boyabat覺m覺zda bir de Demirci Dede T羹rbesi vard覺r. Malumu ilam gibi olacak ama yine de s繹yleyelim ki, eer bir t羹rbenin isminde Dede yada Baba s繹z羹 varsa oras覺 kesinlikle Alevi Bektai t羹rbesidir. Zira Dede ve Baba s繹zleri, Alevi ve Bektailerin inan癟 繹nderlerine verilen unvanlard覺r. Ta b羹y羹k T羹rkmen Dedesi DEDE KOKUT tan beridir T羹rkmenlerin inan癟 繹nderleri dedeler ve babalard覺r. Anla覺laca覺 羹zere, Demirci Dede T羹rbesinde de bir Alevi T羹rkmen dedesi metfundur. Y羹ce Allah bizi dede ve babalar覺m覺z覺n efaat ve himmetlerinden mahrum eylemesin.

Boyabat覺m覺zda bu iki t羹rbe ve tekkenin d覺覺nda A覺kl覺 Tekke, Dodurgal覺 Hac覺 Mustafa T羹rbesi ve Kaleba覺 T羹rbesi de vard覺r. Kesin olmamakla birlikte b羹y羹k olas覺l覺kla bunlar da Alevi Bektai mekanlar覺d覺r. Bu mukaddes yerler arat覺rmac覺lar覺n ilgisine mahzar olmay覺 beklemektedir. Keke imkan覺m覺z bulunsa da biz ilgilenebilsek.

Sinopumuzun bir dier il癟esi olan Sarayd羹z羹m羹zde de Ahmet Baba T羹rbesi mevcuttur.(12) Tekrar an覺msatal覺m ki ad覺ndaki Baba s繹z羹nden dolay覺 bu t羹rbenin de bir Alevi Bektai erenine ait olduu anla覺lmaktad覺r. Y羹ce Allah bizi, himmet ve efaatine nail eylesin.

Erfelek il癟emizde, Uzun T羹rbe, Duraan 襤l癟emizde Ya覺basan T羹rbesi ve yine Sarayd羹z羹m羹zde Tekkeolu T羹rbesi ad覺nda t羹rbeler de mevcuttur.

Ya覺basan s繹z羹 de T羹rk k羹lt羹r ve tarihi a癟覺s覺ndan 癟ok 繹nemlidir. Kadim bir T羹rk癟e s繹zc羹k olan Ya覺basan, d羹mana aman vermeyen, g繹z a癟t覺rmayan, anlam覺na gelmektedir. Ya覺, z T羹rk癟ede, d羹man anlam覺na gelmektedir ve ta Orhun An覺tlar覺ndan bu yana yaayan bir T羹rk癟e s繹zc羹羹m羹zd羹r.

imdi gelelim g羹n羹m羹zde hala Alevi kimliini s羹rd羹ren k繹ylerimize

ncelikle Boyabat覺m覺za bal覺 k繹ylerden balayal覺m. Bilgisine ulaabildiim kadar覺yla u anda Boyabat覺m覺za bal覺 羹癟 Alevi k繹y羹 bulunmaktad覺r. Bunlar Bal覺ca, Douca ve Bekta k繹y羹d羹r.

Bal覺ca k繹y羹, il癟e merkezine 7, il merkezine ise 97 km uzakl覺kta bir T羹rkmen k繹y羹d羹r. N羹fusu 278 kiidir. Bu say覺 sadece k繹yde yaayanlar覺n say覺s覺d覺r. K繹y d覺覺nda 繹zellikle de Boyabat merkezde ve 襤stanbulun 癟eitli semtlerinde yaayan Bal覺cal覺lar da vard覺r. K繹yde, cemaati olmasa da cami bulunmakta fakat cemaati olsa da cem evi bulunmamaktad覺r.

Douca K繹y羹, il癟e merkezine 12, il merkezine 112 km uzakl覺ktad覺r. N羹fusu 297 kiidir. Ancak bu k繹yden de y羹zlerce kii 襤stanbulda yaamaktad覺r. K繹yde cami bulunmaktad覺r. Ama k繹yl羹ler, camiye pek rabet etmiyor. Anla覺ld覺覺 kadar覺yla inan癟lar覺na bal覺 bir k繹y. zellikle Alevi Tvleri sayesinde yeniden inan癟lar覺yla buluan bir k繹y羹m羹z olan Douca k繹y羹 irin bir k繹y羹m羹zd羹r. K繹yde maalesef cem evi bulunmuyor. Vatanda覺ndan vergi toplayan T羹rkiye Cumhuriyeti devleti bu k繹ye cami yapt覺rm覺 ama cem evi yapt覺rmam覺. Oysa ki k繹yl羹n羹n camiye deil dier Alevi k繹yleri gibi cem evinine ihtiyac覺 var.

Ulat覺覺m bilgilere g繹re Boyabat覺m覺zdaki bir dier Alevi k繹y羹 de Bekta k繹y羹d羹r. 襤l癟e merkezine 9, il merkezine 81 km uzakl覺kta olan Bekta k繹y羹 de bir T羹rkmen k繹y羹d羹r. N羹fusu 161 olsa da k繹yden b羹y羹k ehirlere g繹癟 eden y羹zlerce kii vard覺r. Bu k繹yde de cami var ama cem evi yoktur. Ayr覺ca bu k繹yde youn bir S羹nnileme olduu iddia ediliyor. u ana kadar k繹yden hi癟 kimse ile g繹r羹me imkan覺m olmad覺.

Duraan il癟emize bal覺 birka癟 Alevi k繹y羹m羹z daha vard覺r. Bunlar da G繹lalan K繹y羹, er癟iler K繹y羹, Olukba覺 K繹y羹, altucak K繹y羹, Karag羹ney K繹y羹, Sar覺kad覺 K繹y羹 ve Ya覺basan K繹y羹d羹r.

G繹lalan K繹y羹, bir mahallesi hari癟 Alevi k繹y羹d羹r. G繹lalanl覺lar, G繹lalan d覺覺nda 襤stanbul ve orluda ikamet etmektedirler. orlu Cem evinin m羹davimleri aras覺nda G繹lalanl覺lar da vard覺r. G繹lalan k繹y羹nde de cami bulunmaktad覺r. G繹lalanl覺larla g繹r羹me imkan覺m oldu. Bana aktar覺la bilgiye g繹re 30 y覺l 繹ncesine kadar k繹yde cemler yap覺lmaktaym覺. Ama o g羹nden bu yana cem yap覺lm覺yormu.

G繹lalan k繹y羹, il merkezine 151, il癟e merkezine ise 26 km uzakl覺ktad覺r. N羹fusu 413kiidir.

er癟iler k繹y羹n羹n de sadece bir mahallesinin Alevi olduu bilgisine ulat覺m. Dier k繹ylerden, - bana aktar覺lan bilgilere g繹re - Sar覺kad覺 k繹y羹 t羹m羹yle asimile olmu bir k繹yd羹r. Asl覺nda asimilasyon hemen hemen t羹m Alevi k繹ylerinde belli 繹l癟羹de etkili sonu癟lar dourmu durumdad覺r. S羹nniletirme faaliyeti, maalesef din ve inan癟 繹zg羹rl羹羹n羹 ayaklar alt覺na al覺rcas覺na bizzat devlet ve toplum taraf覺ndan y羹r羹t羹lmektedir.

Ya覺basan K繹y羹, il merkezine 170, il癟e merkezine 45 km uzakl覺ktad覺r.
altucak K繹y羹, il merkezine 160, il癟e merkezine 35 km uzakl覺ktad覺r. N羹fusu, 177 kiidir.

Olukba覺 K繹y羹, il merkezine 135, ilme merkezine 10 km uzakl覺ktad覺r. N羹fusu, 574 kiidir.

Karag羹ney K繹y羹, il merkezine 168, il癟e merkezine 43 km uzakl覺ktad覺r. N羹fusu 234kiidir.

Bir de Gerzemize bal覺 Bas繹k羹 k繹y羹nde hala kendilerini Alevi olarak tan覺mlayan insanlar覺m覺z mevcuttur.

Bu arada yaz覺m覺z覺n sonunda bendenizin de Kahramaneli K繹y羹nden, Eymir boyundan Alevi inanc覺n覺 benimsemi ve bu inan癟la ilgili 癟al覺malar yapan, yapmaya devam eden biri olduumu da belirtmi olay覺m.

Anadolu T羹rkmenlerinin y羹zy覺llar i癟inde nas覺l S羹nniletirildiinin 癟ok net kan覺tlar覺ndan birini daha sunarak makalemizin ana fikrini, sona doru bir kez daha takviye etmi olal覺m.

Osmanl覺 tarih yazar覺 Jorgan覺n yap覺t覺nda kaydettii 8 ubat 1514 tarihli bir Venedik belgesine g繹re Anadolu halk覺n覺n y羹zde 80i Alevi idi.(13)

Yakla覺k 400 y羹z y覺l i癟inde bu oran tam tersine d繹nd羹. Peki nereye gitti o insanlar ? Tabii ki asimile olarak S羹nniletiler. Ayn覺 s羹reci Sinop ve il癟elerinin de yaad覺覺n覺 reddetmek m羹mk羹n m羹d羹r ? M羹mk羹n m羹d羹r atalar覺m覺z覺n bir zamanlar Alevi olduunu inkar etmek ?

Y羹ce peygamberimiz Hazreti Muhammedin buyurduu gibi, Asl覺n覺 inkar eden haramzadedir.

Asl覺nda bu yaz覺m k覺s覺tl覺 imkanlarla oluturulmu bir yaz覺d覺r. Umar覺m bundan sonra yap覺lacak 癟al覺malara yard覺mc覺 olacakt覺r.

Yaz覺n覺n i癟eriinde hen羹z teyit edemediim ve arat覺r覺lmaya deer bilgiler de mevcut. Ancak yine de bu makalenin Sinop i癟in bir ilk olduunu san覺yor ve devam覺n覺n gelmesini umuyorum.

ocukluumda bir yak覺n覺mdan s覺k s覺k dinlediim bir t羹rk羹 vard覺 ki s繹zlerini art覺k daha iyi anl覺yorum:

Aslanlar gezer meede,
癟 mum yanar bir iede,
Yedi iklim d繹rt k繹ede,
Aliyi g繹rd羹m Aliyi

Yanan 羹癟 muma selam olsun Biri y羹ce Allah ad覺na, biri Hz. Muhammed Mustafa ad覺na, biri de ah 覺 Merdan 襤mam Ali ad覺na yanan, yak覺lan mumlar覺m覺z hi癟 s繹nmeyecektir. Zira, onlar Hakk覺n nurunu temsil ederler. Hakk覺n nurunu hi癟 kimse s繹nd羹remez.

Zira, Kuran 覺 Kerimde 繹yle buyurulmaktad覺r:

Yuriyd羹 liyutfie nurallahi bi efvahihim. Vallahu m羹timme nurihi velev kerihel kafirun.

Onlar a覺zlar覺yla Allah覺n nurunu s繹nd羹rmek istiyorlar. Oysa kafirler holanmasa da Allah nurunu tamamlayacakt覺r. (14)

Yedi iklim d繹rt k繹ede Aliyi g繹renler gibi ben de Sinopumuzun da覺nda ta覺nda, k繹y羹nde kasabas覺nda, Alevisinin de S羹nnisinin de y羹z羹nde Hazreti Alimizi g繹rd羹m, g繹r羹yorum

Herkesin dinsel ve inan癟sal kimliine ve bu konudaki tercihlerine sayg覺n覺n gereince g繹sterildii, asimilasyon faaliyetlerinin sona erdii laik, demokrat ve cumhuriyet癟i bir Sinop, birlik ve bar覺覺m覺z覺n g羹vencelerinden biri olacakt覺r.

O halde s繹zlerimizi b羹y羹k ozan A覺k Veyselle bitirelim:

Nedir S羹nni, Ne K覺z覺lba
Deil miyiz hep bir garda
Bizi yakar bizim ata
S繹nd羹rmektir 癟aresi

Dipnotlar ve Yararlan覺lan Kaynaklar:
1. Cemal ener, T羹rkiyede Yaayan Etnik ve Dinsel Gruplar, Etik Yay覺nlar覺.
2. Mine G. K覺r覺kkanat, Vatan Gazetesi, 11 Kas覺m 2008.
3. Faruk S羹mer, Ouzlar ( T羹rkmenler ), T羹rk D羹nyas覺 Arat覺rmalar覺 Vakf覺, 5. Bask覺, s. 420.
4. Zeki Velidi Togan, Umumi T羹rk Tarihine Giri, Enderun Kitabevi, 襤stanbul 1981.
5. T羹rk癟e S繹zl羹k, TDK, s. 164 -165. Ankara 1988.
6. T羹rk癟e S繹zl羹k, TDK, s. 1168, Ankara 1988.
7. Ali Yaman, K覺z覺lba Alevi Ocaklar覺, Elips Kitap, 襤stanbul 2006.
8. Meydan Larousse, s, 13 14.
9. Hazma Aks羹t, Aleviler, s. 397 407. Yurt Yay覺nlar覺, Ankara 2009.
10. http://www.sinopkulturturizm.gov.tr/...DED00FF48EB145
11. Gerze Haber Gazetesi, 7 Eyl羹l 2008. Yusuf K覺rtorun Haberi.
12. http://www.sinopkulturturizm.gov.tr/...DED00FF48EB145
13. Turgut Akp覺nar, Tarih ve Toplum Dergisi, Say覺 82, s. 16.
14. Kuran 覺 Kerim, Saf Suresi 8. ayet.