13.12.10 19:30 zaman: 6 yrs

Alevilerde Muharrem Matemi’nin anlamı

 

Alevilerde, Hazreti Hüseyin’in Kerbela’daki acısı başta olmak üzere 12 İmamların acılarını anmak ve anlamak için Muharrem Matemi tutulur. Muharrem Matemi süresince bıçağa ve kesici aletlere el sürülmez ve et yenilmez.

Ismail Kaplan, Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu Eğitim Sorumlusu

Alevilerde, Hazreti Hüseyin’in Kerbela’daki acısı başta olmak üzere 12 İmamların acılarını anmak ve anlamak için Muharrem Matemi tutulur. Muharrem Matemi süresince bıçağa ve kesici aletlere el sürülmez ve et yenilmez.

12 gün boyunca hiç bir canlıya eziyet edilmez. Eziyet etmemek ve haksızlık yapmamak, tanrının tüm insanları eşit değerde yarattığı inancımızdan kaynaklanır.

Alevi etiğindeki “eline hakim ol!” ifadesi ile insana ve Allah’ın diğer yaratıklarına şiddet yasaklanmıştır. Matem orucunu herkes sağlık durumuna uygun olarak tutar. Sağlığı yerinde olanlar oruç tutarlar. Sağlıklı kalmak, Muharrem mateminin bir parçasıdır. Çünkü; Alevi öğretisinde insan, can ve tenden oluşur. Can’ın gelişerek insan-ı kamil mertebesine ulaşması için sağlıklı bir “ten” yani vücut gerekir. Bu nedenle can’ı taşıyan “ten” her türlü zararlı maddelerden (sigara, alkol, aşırı gıda, uyuşturucu gibi) korunmalıdır. Bu amaçla gerektiğinde ilaçlar düzenli alınmalıdır.

Matemden amaç, kendine eziyet ya da kötülük yapmak değil, yapılabilecek kötülüklerin ve katliamların bir daha tekerrür etmemesi için anmak ve unutmamaktır. Bu nedenle Anadolu Alevileri, vücutlarına eziyet ve dövünmeler ve Kerbela Katliamını canlandıran kanlı piyesler yapmazlar. Manevi yönden çekilen acılar hissedilir ve anılır. Matemin dış görünüşle değil, gönülde Hz. Hüseyin’in uğradığı haksızlığı anlamak mateme daha uygundur. Bunun ana nedeni, Alevilerin zahiri değil batini anlamda ibadete önem vermelerindendir. Zahirilikten batiniliğe yani; dış görüntüden ve şekilcilikten sıyrılarak, olayların ve sözlerin iç ve manevi anlamlarını hissetmeye çalışırlar.

Kimsenin kalbini kırmamak, dili ile kimseyi incitmemek, kimse hakkında dedikodu yapmamak matem orucunun bir diğer temel ilkesidir. Bu da Alevi etiğinde “diline hakim ol” düsturu ile ifade edilir. Muharrem boyunca düğün-nişan-sünnet törenleri yapılmaz. Karı koca cinsel ilişkileri kesilir. Alevi etiğinde buna “beline hakim ol.” denir.

Hz. Hüseyin’in Kerbela duruşu, daha sonraki dönemlerde Alevi önderlerine örnek olmuştur. Böylelikle Hz. Hüseyin, haksızlığa ve zulüme boyun eğmemenin, hakkı her koşulda savunmanın sembolü olmuştur. İmam Hüseyin’in Kerbela’da sergilediği tavır, bu zamanda da haksızlıklara karşı çıkıp, mazlumdan yana olmaya örnektir. Kerbela`yı anmak; Sivas şehitlerini anmayı çağrıştırır. Bu nedenle, Muharrem mateminin bir diğer amacı, gelecekte bu türlü acıların çekilmemesi için gerekli uzun vadeli önlemler almak ve koşullar oluşturmaktır. Hz. Hüseyin’in haksızlığa karşı bir avuç yandaşı ile “Yezid Ordusuna” Kerbela’daki direnişi ve ölümü göze alan mücadelesi, Anadolu Alevilerinde çocuk eğitiminde „haksızlığa karşı gelmek, haksızlık yapmamak, haksızlığa uğrayanların yanında olmak” şeklinde önemli bir yer tutar.

Kerbela Katliamında hasta olması nedeniyle İmam Zeynel Abidin’in kurtulması ve Hz. Ali’nin soyunun diğer imamlarla devam etmesi nedeniyle de Allah’a şükredilir. Bu nedenle Muharrem Matemi, Aşure geleneği ile biter. Aşure; sevincin, paylaşımın ve hoşgörünün sembolüdür. Muharrem Matemi boyunca, Alevi Kültür Merkezleri; bu inançsal görevi daha çok etkinlik yaparak, daha çok Alevi öğretisini anlatarak ve tanıtarak yapıyorlar. Daha çok gencimizin saz, semah öğrenmesini ve öğretimizi sevmesini sağlamak en etkili ibadettir. Muharrem Mateminin Hak katında kabulü dilekleri ile.